Güneş Işığının Etkileri

Güneş Işığının Etkileri
Güneş ışığının toksik etkileri insan sağlığı açısından önemli bir sorundur. Ultraviole erken ve geç dönemde güneş yanığından cilt yaşlanması ve değişik cilt kanserlerine yol açabilmektedir.
Güneş ışınlarının 290/400 mm oranındaki dalga boyları ozon tabakasını geçerek yeryüzüne ulaşabilmektedir.
UVA ışınları 320/400 mm dalga boyundaki ışınlar olup retiküler dermise kadar penetre olabilmekte, camdan geçebilmekte. Kızarıklık yapıcı, karsinojenik etki göstermekte ve bronzlaşmaya neden olabilmektedir.
UVB 290/320 mm dalga boyunda olup ozon tabakasında kısmen tutulmaktadır, ozondan geçememekte, kızarıklık yapmakta, kaesinojenik etki göstermekte ve bronzlaşmaya neden olabilmektedir.
Yeryüzüne ulaşan UV'nin yaklaşık %1-10 UVB, %90-99' u UVA'dır.UVB yaz aylarında en yüksek yoğuluğa ulaşır. Deri yüzeyine ulaşan ışınların bir kısmı yansımakta geriye kalan kısım da emilmektedir. UVB epidermiste emilmekte UVA dermisin alt katlarına inebilmektedir.
UV ışınları deri yüzeyinde erken dönemde güneş yanığı, deri renginin koyulaşması, deri kalınlaşması, kronik etki olarak da deri yaşlanması, epidermisin (boynuzsu tabakanın) kalınlaşması olarak etki eder.

Güneş Yanığı

Güneş yanığına UVB neden olmaktadır. Toz ve duman partikülleri UV' yi emdiklerinden güneş yanığı deniz kıyısında, yüksek yerlerde, karda daha kolay gelişir. Derinin boynuzsu tabakasının kalınlığı, pigmantasyon derecesi ve ışığın etki süresi güneş yanığında önemlidir. Dermal damarların genişlemesine bağlı olarak kızarıklık gelişir. UVB' ye maruz kaldıktan 12/24 saat sonra başlar 48/72 saat sonra maksimuma ulaşır. Belirgin kızarıklık, şişlik, irili-ufaklı su kabarcıkları ve yanma şikayeti oluşur. Bu tablo daha sonra soyulma ve pigmantasyon ile sulanır. Aşırı derecede güneşe maruz kalma ile ateş, bulantı, kusma, baş ağrısı,  kollaps gibi ölüme neden olabilecek belirtiler de oluşabilir. UV' ye bağlı güneş yanığı dışında boyun-göğüs dekoltesi bölgesinde hemisterik sivilceler oluşur. Bunlar tedaviye dirençli, kaşıntılı sivilcelerdir.

Kronik Değişiklikler / Hiperpigmantasyon

Epidermisin (boynuzsu tabakanın) kalınlaşmasıyla birliktedir. Bu değişiklikler derinin güneşten korunmasını sağlar.
Çiller oluşur.
Kollarda-bacaklarda güneşin daha fazla gördüğü bölgelerde küçük beyaz lekeler oluşur.
Işığa bağlı yaşlanma. Zencilerde görülmeyen bu tablo denizci derisi veya çiftçi derisi olarak ta adlandırılmaktadır.
Aktinik keratoz. Deri üzerinde deriden bir kısmı kabarık, siğilimsi lezyonlar.
Prekanseröz (Kansere aday lezyonlar)
Deri kanserleri

Güneş hasarının en önemlisi tümör gelişimine olan etkisidir. UV tek başına ek faktörlere gerek olamadan mutajenik rol oynamaktadır. Görüldüğü gibi solar radyasyon günümüzde gittikçe artan biğr tehdit oluşturmaktadır. Ozon tabakasına inildikçe UV' ye maruziyet arttığına göre bu yönde önlemlerin alınması kişilerden ziyade ülkelerin yöneticilerini ilgilendirmektedir. Bu önemli sorun hakkında halkın eğitilmesi, güneşten korunma yöntemleri anlatılmalı, faydalı alışkanlılar edinmeleri ve topikal güneş koruyucularını bilinçli kullanmaları sağlanmalıdır.

Güneşten Nasıl Korunulur ?

Güneşten korunmanın en basit yolu UV 'nin en yoğun olarak geldiği saatler olan 10:00 / 14:00 arası güneşe çıkmamaktır. Gölgenin de yeterli koruma sağlamadığı bilinmelidir. Koruyucu giysiler, geniş şapkalar, sıkı dokunmuş beyaz kumaş elbiseler daha koruyucudur.

Güneşten Koruyucu Ürünler

Avrupa ülkelerinde kozmetik ürün olarak değerlendirilen güneşten koruyucular ABD' de ilaç olarak kabul edilmektedir. Önceleri UVA' nın etkileri göz ardı edildiği için UVB' ye karşı koruyan ürünler vardı.

Bir Güneşten Koruyucu Üründe İstenen Özellikler

  • UVA ve UVB' ye karşı etkili koruma,
  • Alerjik olması,
  • Kozmetik olarak kabul edilebilir olması,
  • Toksik olmaması,
  • Suya dayanıklı olması,
  • Yüksek koruma faktörüne sahip olması.

Güneşten koruyucuların dışarı çıkmadan 15/20 dk. Önce kuru deriye uygulanması gerekir.



Uz. Dr. Recep TOPÇU
Cildiye Uzmanı
 
15.08.2012