Obezite Cerrahisi

Obezite Nedir?

Dünya sağlık örgütüne göre Obezite; “sağlığı bozacak derecede vücutta aşırı yağ birikmesi” şeklinde tanımlanan kronik bir hastalıktır. Görülme sıklığı tüm dünyada kadınlar arasında daha sık olmak üzere adeta “salgın” bir hastalık olarak artmaktadır.

Obezite Nedenleri

 Normalde vücut ağırlığı günlük enerji alımı ve tüketimi arasındaki denge ile korumaktadır. Ancak bu dengede harcanandan çok kalori alınımı şeklinde bozulma meydana geldiğinde zaman içinde obezite meydana gelmektedir.

Teknolojinin ilerlemesi ve yaşam standartlarının giderek değişmesi nedeniyle günümüzde insanlar artık daha haraketsiz yaşamakta ve hem alınan gıda kalitesinin düşmekte hem de karbonhidrat ve lipid içeriği fazla olan yüksek kalorili gıdalarla beslenmektedir. Bu nedenle de toplumda obezite gelişmesi günden güne hızla artmaktadır.

Dengezis beslenme,  fiziksel aktivitede azlık, çeşitli endokrinolojik hastalıklar (Diyabet, Hipotiroidi, Metaboliksendrom, Polikistikover sendromu, Cushing sendromu, Büyüme hormonu yetmezliği gibi) ve çeşitli genetik sendromlarobeziteye neden olabilmektedir.

Obezitenin Neden Olduğu Problem Ve Hastalıklar

Obezite tedavi edilmediği durumda hastadaİnsülin direnci gelişmesi, Tip 2 Diyabet, Hipertansiyon, Kalp yetersizliği, periferik damar hastalıkları, gastroözofagialreflü hastalığı, safra kesesi taşı, karaciğerde yağlanma ve siroz, çeşitli eklem patolojileri, çeşitli psikolojik sorunlar, geçirilen operasyonlar sonrası kapanmayan yaralar ve insizyonel herni gelişebilir. Obezinin tedavi edilmediği her yıl için bu riskler artar.

Obezite Nasıl Hesaplanır

Obezite ölçümlerinde boy uzunluğu ve vücut ağırlığı ölçümü ile VKİ(Vücut Kitle İndeksi) hesaplanması  kullanılır. VKİ, vücut ağırlığının(kg), boy uzunluğunun karesine(m2) bölünmesiyle hesaplanır (kg/m2).

VKİ’ye göre obezite sınıflaması sınıflama(kg/ m2 )

 

  VKİ

Zayıf

<18.5

Normal

18.5-25

Fazla kilolu

25-30

Obezite

≥30

                  Evre 1

30-35

                  Evre 2

35-40

MorbidObezite

40-50

                  Süper Obezite

≥50

 

 

 

Obezite Tedavi Seçenekleri

Obezite tedavisinde Diyet, Egzersiz ve Cerrahi tedavi seçenekleri mevcuttur. Cerrahi dışı yöntemlerle de kilo kaybı sağlanabilmekte ancak kilo kaybının uzun süre korunması hususunda başarı çoğu kez sağlanamamakta, hastaların çoğu tekrar kilo almaktadır. Bu yüzden cerrahi yöntemler obezite tedavisinde daha ön plana çıkmaktadır.

Obezitede Cerrahi Seçenekleri

Hastanın klinik özelliklerine göre seçilebilen birkaç adet obezite ameliyatı olmakla birlikte bunlardan en sık uygulananlar;

  • SleeveGastrektomi(Tüp Mide Ameliyatı)
  • Roux-en-Y Gastrik Bypass (LRYGB) veya Mini Gastrik Bypass
  • Biliopankreatik Diversiyon ve Duodenal Switch (BPD-DS) ameliyatlarıdır.

Bu ameliyatlardan SleeveGastrektomi(Tüp Mide Ameliyatı) kısıtlayıcı(restriktif) obezite ameliyatlarındandır. Diğer üç ameliyatlar ise hem kısıtlayıcı(restriktif) hem de emilim bozucu(malabsortif) obezite ameliyatlarındandır.

Ameliyatların Zayıflatma Mekanizmaları Ve Kazandırdıkları

Sleeve Gastrektomi(Tüp Mide Ameliyatı):Bu yöntem mideantrum ile his açısı arasında midenin yaklaşık %80 inin çıkartılması ve tüp şeklinde bir mide oluşturulması esasına dayanır. Yöntem hem gıda alınması için kısıtlayıcı olması, hem iştahı kontrol eden hormon olan ve mide fundusundan salınan ghrelinhormonunun azalması, hem de gıdanın barsaklara daha hızlı geçmesi sonucu PYY ve GLP-1 hormonlarının salınımının artmasına neden olarak zayıflamayı sağlamaktadır.

Roux-en-Y Gastrik Bypass (LRYGB) veya Mini Gastrik Bypass: Bu yöntem de mide proksimalinde 20-50 ml hacimli küçük bir mide poşu oluşturulur. Duodenum bypass edilerek daha aşağıdaki jejunum ile bu mide poşu arasında anastomoz yapılır. Böylece küçük bir mide poşu nedeniyle hem alınan gıda miktarı kısıtlanmış olur, hemde gıdalar duodenuma uğramadan jejunuma geçiş yaptıklarından emilim de azaltılmış olur.

Biliopankreatik Diversiyon ve Duodenal Switch (BPD-DS):Bu yöntemde tüp mide oluşturulur, pilor korunur,  proksimalde duodeno-ileal anastomoz, distalde ileo-ileal anastomoz  yapılır. Böylece hem gıda alınımının kısıtlanması hem de emlimin azaltılması yapılmış olur.

 

Ameliyatların Riskleri

Obezite ameliyatları risklerinden bahsederken mutlaka tedavi edilmez ise hastanın yaşamı boyunca karşılaşacağı riskleri ve maruz kalacağı yaşam standartlarını da gözönünde bulundurmak gerekir. Obezite ameliyatları sonrası kanama, fıtık gelişmesi, yara yeri enfeksiyonu, alt ekstremitelerde pıhtı gelişmesi, atelektazi, sepsis ve ölüm gibi diğer ameliyatların sonrasında da gelişebilecek riskler mevcut olduğu gibi; anastomoz hattında kaçak oluşması, dumping sendromu, vitamin eksiklikleri ve safra kesesi taşı oluşumu gibi ameliyata spesifik riskleri de mevcuttur. Ancak bu risklerin görülme sıklığı çok düşüktür ve obezitenin tedavi edilmediği durumda hastanın maruz kaldığı hipertansiyon, diyabet, hiperlipidemi, metabolik sendrom, eklem patolojileri ve sosyo-psikolojik  risklerden oldukça düşük olduğu gözönünde bulundurulmalıdır.

Ameliyat Sonrası Dönem ve Beslenme

Ameliyat sonrası dönemde pıhtı gelişmemesi için ameliyattan önceki gün ve sonraki ilk 1 hafta boyunca uygun dozda kan sulandırıcı ilaç kullanılmalıdır.Obezite ameliyatları sonrası beslenme dönemlerini kabaca 5 e ayırmak gerekir. Beslenme programları hasta, diyetisyen ve cerrah tarafından birlikte hazırlanmalı ve takip edilmelidir.

1-Ameliyat sonrası (ilk 4 gün): Bu sürede hasta hastanededir, damardan sıvı verilmektedir, kaçak yok ise ağızdan su alınımına da başlanmaktadır. Az miktarda ağrı, bulantı, öğürme görülebilir. Ameliyat sonrası birinci gün hastalar yürümektedir.

2-Berrak sıvı dönemi(4-30gün): Bu dönemde hasta artık evindedir. Günlük en az 1.5 litre su ve1- 1.5 litre su harici sıvı alınmalıdır. Mutlaka protein ve vitamin desteği başlamak gerekir.

3-Püre dönemi (1-2ay): Bu dönemde su ve sıvı alınımıyla birlikte iyi blenderize edilmiş protein ağırlıklı gıdalar ilave edilmektedir. Hastalar bu dönemde normal hayatlarına dönmektedirler. Egzersiz olarak yürümeye, koşu bisiketi, hafif ağırlık çalışmaları ve yüzme de ilave edilebilir.

4-Zayıflamanın devam ettiği dönem(ilk 1.5 yıl): Bu dönemde tamamen normal gıda alınmakta,  1,3,6 ve 12. aylarda vitamin ve proteinin laboratuar değerleri mutlaka kontrol edilmekte ve eksiklikler yerine konulmaktadır.  Bu dönemde daha ağır egzersizler yapılabilir.

5-Kilo kaybının korunduğu dönem(1.5 yıl sonrası): Bu dönemde hastanın iştahıda bir miktar geri döneceğinden diyet ve egzersiz  kilolar korunacak şekilde ayarlanmalıdır.

Obezite Ameliyatları İle İlgili Sık Sorulan Sorular

Obezite ameliyatları için yaş ve kilo sınırı var mıdır?

Obezite ameliyatları 18-70 yaş grubunda güvenle yapılabilir. Ancak ameliyat sonrası dönemde egzersize daha iyi uyum sağlandığından ve obeziteye bağlı organ etkilenmeleri daha az olduğundan genç yaşlarda yapılan ameliyatlardan alınan sonuçlar daha iyidir. Hastaların tanısında kilo hesabı yerine VKİ hesaplaması kullanılmaktadır. VKİ 40 ın üzerinde olan hastalara ameliyat önerilmektedir. VKİ 35 in üzerinde olup eşlik eden kronik hastalığı olanlarda da yine ameliyat önerilmektedir.

Hangi aşamada obezite ameliyatına karar vermek en iyisidir?

Egzersiz, diyet medikal tedavi denenmesine rağmen fazla kilolarından kurtulamayan veya tekrar kaybettiği kiloları tekrar alan hastalarda mümkün olduğunca erken yaşlarda ameliyata karar vermek gerekir. Çünkü hayata obezite ve obezitenin sebep olduğu diğer kronik hastalıklarla devam etmek ve organ patolojilerini artırmak yerine mümkün olduğunca erken bu hastalıkları önleyip hayatı daha sağlıklı geçirmek gerekir.

Diğer yöntemler ile kilo vermeye göre Cerrahi yöntemle kilo vermenin avantajı varmıdır?

Diğer yöntemlerde kilo verme süreci oldukça zorlu ve yıpratıcıdır üstelik bu yöntemlerle çoğu kez kilo kaybı sağlansa da uzun süre kaybedilen kilonun korunmasında başarı oldukça düşüktür. Obezite ameliyatlarında ise midenin fundus kısmı(iştah kontrolü sağlayan ghrelin hormonunun salındığı yer) çıkartıldığından hastalar çok az yemek yemelerine rağmen açlık hissetmemekte, bu ise yaklaşık 1-1.5 yıllık bir sürede hastaya daha konforlu bir kilo verme süreci sağlayan ciddi bir avantajdır.

Her obezite hastasına aynı ameliyat mı yapılır?

Obezitenin cerrahi tedavisinde kullanılan farklı ameliyat yöntemleri mevcuttur. Bunlardan hangisinin uygulanacağı hastanın klinik durumu, riskleri göz

Kilo vermek için obezite ameliyatı olmak yeterli midir?

Kilo vemek için obezite ameliyatları tek başına yeterli olmaz ve mutlaka ameliyat sonrasında diyet, egzersiz ve yaşam şekli değişikliği ile desteklenmesi gerekir. Ancak gerek gıda alınımının kısıtlanmasını sağlaması, gerek acıkma hissini ortadan kaldırması ile kilo vermeyi sağlayan en büyük adımdır. Acıkma hissi kaybolduğundan hastaların diyete uymaları daha kolaylaşmaktadır.

Obezite ameliyatlarının riski yüksek midir?

Öncelikle obezite hastalarında diğer bütün ameliyatların riski normal kilolu olanlara göre daha fazladır. Yara yeri iyileşme problemleri, yara yerinden fıtık gelişmesi, ameliyat sonrası pıhtı atması riski obezite hastalarında 

Obezite ameliyatı sonrası vücütta sarkmalar oluşur mu?

Ameliyat sonrası hastanın yaşı, doku özellikleri, VKİ ve yaptığı egzersize bağımlı olmak üzere hastada özellikle kol, meme ve  karın duvarı olmak üzere çeşitli bölgelerde deri sarkmaları gelişebilir.  Bunun miktarı hastadan hastaya değişmekle beraber, bazı hastalarda müdahaleye gerek kalmaz iken bazı hastalarda ise plastik cerrahi tarafından düzeltilmesi gerekebilir. Ancak cerrahi müdaheleye karar vermek için ameliyattan sonra en az 1.5-2 yıl beklemek gerekir.

Ameliyat sonrası vitaminleri ömür boyu kullanmak mı gerekli?

Ameliyat sonrası gıda alınması kısıtlandığından başlangıçta multivitamin desteğine ihtiyaç duyulmaktadır ancak 3-6 aylık dönem sonrası laboratuar değerlerine bakılarak ihtiyaç ortadan kalktığında vitamin desteği kesilmektedir. Vitamin desteğinin süresi genellikle emilim bozucu ameliyatlarda, gıda alınımını kısıtlayıcı ameliyatlara göre daha uzundur.

Obezite ameliyatı sonrası neden alkol kullanmamalıyım?

Obezite ameliyatları sonrasıhastaların diğer ameliyatlardan daha fazla olarak yaşam şekillerini de değiştirmeleri gerekir.Egzersizin yanısıra karbonhidrat ve yağdan az, proteinden zangin olan beslenme şekilleri tercih edilmelidir. Alkol hem vücuda zararlı etkileriyle sağlıklı beslenmede yeri yoktur hemde içerdiği yüksek kalori nedeniyle kilo alınımına da sebep olabilmektedir. Bu nedenle obezite ameliyatları sonrası alkol önerilmemektedir.

Ameliyat sonrası eski kilolara dönme söz konusu olur mu?

Ameliyat sonrası dönemde yeterli kilo kaybı sağlanmış ise hastaların azbir kısmında bir miktar kilo alımı olabilmekte ancak ameliyat sonrası yaklaşık 1.5-2 yıl süre ile hem kilo kaybına devam eden, hemde yeme alışkanlıklarını değiştiren, öğrendiği sağlıklı beslenmeyi hayatına tatbik eden hastalarda kilo alımı olmamaktadır.

Ameliyat sonrası çok ağrı duyulurmu, yara yeri problemleri ile karşılaşır mıyım?

Obezite ameliyatlarının hasta açısından en avantajlı yönlerinden birisi genellikle laparoskopik olarak yapılmalarıdır. Bu ameliyatlar birkaç adet 0.5-1.5cm uzunluğunda ki kesilerden yapılmakta böylece açık ameliyatlara göre hem ağrı daha az olmakta, hem ameliyat sonrası dönemde yara yeri problemleriyle daha az karşılaşılmakta, hem de hastalar aynı gün mobilize olabilmektedir.

Ameliyat sonrası ayağa kalkma, spor yapma, araba kullanma, çalışma süreçleri nasıl olmaktadır?

Ameliyat sonrası aynı gün hastalar ayağa kalkabilir. Bir gün sonra su içmeye başlayabilir, gezebilir, komplikasyon gelişmezse 4.gün taburcu olabilir. Bir iki hafta sonra araba kullanabilir, üç dört hafta sonra çalışmaya başlayabilir, 1ay sonra yüzme, 2 ay sonra ise spora başlayabilir.

Ameliyat sonrası ne zaman hamile kalabilirim?

Kilo kaybı devam ettiğinden bebeğinde sağlığı düşünüldüğünde ilk 1-1.5 yıl hamile kalınması önerilmemektedir. 

Ameliyat sonrası eskiden kullandığım ilaçları yine alacak mıyım?

Obezite ameliyatı sonrası kilo vermekle birçok hasta Hipertansiyon, Kolesterol yüksekliği, Tip2 Diabet, eklem rahatsızlıkları gibi hastalıklardan ya tamamiyle kurtulmakta, yada bu hastalıkların derecesi gerilemektedir. Dolayısıyla bu hastalıklar için kullanılan ilaçlarında ya miktarı azalmakta yada hasta tamamen bu ilaçlardan kurtulabilmektedir.

Obezite cerrahisi ameliyatları ne zaman başarılı kabul edilir?

Sağlıklı olmadığından obezite ameliyatları sonrası fazla olan kiloların tamamının kaybedilmesi hedeflenmemektedir. Fazla olan kiloların %50-80’inin kaybedilmesi ve bu durumun korunması durumunda başarıdan söz edilir.